1 oktober 2015

Zien dieren ook optische illusies?

De ogen zijn voor de mens het belangrijkste zintuig. Maar onze hersenen vertalen zintuiglijke informatie niet altijd direct zoals het in werkelijkheid is. Soms denken we iets te zien dat er helemaal niet is!
Dieren zien de wereld anders dan wij. Dat komt doordat hun ogen op een andere manier zijn opgebouwd, door verschillen in de hersenen, maar bijvoorbeeld ook door de positie van de ogen in de kop. Zien zij optische illusies dan wel op dezelfde manier als wij?

Relatieve grootte
Bij de Ponzo illusie lijken strepen van gelijke lengte langer of korter doordat schuine lijnen een vals gevoel van diepte creëeren. Chimpansees, resusapen en duiven blijken deze illusie net als de mens te zien. Prieelvogels maken zelfs slim gebruik van deze illusie om hun zelfgemaakte prieel groter te laten lijken.

Vergelijkbare illusies, waarbij bepaalde delen in de afbeelding groter of kleiner lijken dan ze in werkelijkheid zijn, zijn onder andere de Müller-Lyer, Ebbinghaus en Delboeuf illusies.
Hoewel er wel verschillen zijn in de sterkte van de perceptie, worden deze illusies door veel verschillende soorten dieren waargenomen.
Chimpansees, resusapen en kapucijnapen zijn allemaal gevoelig voor dit gezichtsbedrog. En ook vogels en vissen trappen erin.

Dieet-tip: hou jezelf voor de gek!
Wil je afvallen of kan je geliefde viervoeter wel wat pondjes missen? Dan kan de Delboeuf illusie je daarbij helpen! Op een klein bord lijkt de hoeveelheid voedsel groter dan op een normaal bord en heb je dus minder het gevoel dat je streng aan het diëten bent!

Beweging
Er zijn ook illusies waarin we denken beweging te zien, zoals het bekende voorbeeld van de draaiende slangen.
Om te testen of vissen deze illusie ook zien werd aan zebravissen en guppies geleerd om naar een bewegend object te zwemmen. Daarna kregen ze de keuze tussen een afbeelding van de draaiende slangen en een illustratie die er veel op lijkt maar waarin voor mensen de illusie van beweging niet te zien is. Als vissen in het plaatje van de draaiende slangen, net als wij, beweging zien, zullen ze naar dat plaatje toezwemmen. En dat is precies wat ze deden! Zowel zebravissen als guppies kunnen de illusie dus zien!

Deze illusie kun je ook heel gemakkelijk bij je eigen huisdieren testen! Print onderstaand plaatje uit en kijk of ze er op reageren. Gedragen ze zich bij de optische illusie (a) anders dan bij (b) het stilstaande plaatje? Laat het me weten, ik ben benieuwd!

Afbeelding overgenomen van Nature.com - ScientificReports

Deze kat ziet hem duidelijk wel!

Wil je nog meer voorbeelden van optische illusies zien? Kijk dan eens op Akiyoshi's Illusion pages. Waarschuwing: van de beweging-illusies kun je een beetje duizelig of misselijk worden!

Benieuwd hoe verschillende dieren de wereld zien? Kijk dan naar onderstaand filmpje van BuzzFeed:

Referenties:
Fujita, K., Blough, D. S., & Blough, P. M. (1991). Pigeons see the Ponzo illusion. Animal Learning & Behavior, 19(3), 283-293.

Fujita, K. (1997). Perception of the Ponzo Illusion by Rhesus Monkeys, Chimpanzees, and Humans: Similarity and Difference in the Three Primate Species. Perception & Psychophysics, 59, 284-292. doi:10.3758/BF03211896
Suganuma, E., Pessoa, V. F., Monge-Fuentes, V., Castro, B. M., & Tavares, M. C. (2007). Perception of the Müller-Lyer Illusion in Capuchin Monkeys (Cebus apella). Behavioral Brain Research, 182, 67-72. doi:10.1016/j.bbr.2007.05.014
Nakamura, N., Fujita, K., Ushitani, T., & Hiromitsu, M. (2006). Perception of the Standard and the Reversed Müller-Lyer Figures in Pigeons (Columba livia) and Humans (Homo sapiens). Journal of Comparative Psychology, 120, 252-261. doi:10.1037/0735-7036.120.3.252

Parrish A.E., Brosnan S.F., Beran M.J. (2015) Do You See What I See? A Comparative Investigation of the Delboeuf Illusion in Humans (Homo sapiens), Rhesus Monkeys (Macaca mulatta), and Capuchin Monkeys (Cebus apella). Journal of Experimental Psychology: Animal Learning and Cognition. doi:10.1037/xan0000078
ScientificAmerican.com: An Optical Illusion As Seen By a Fish

Gori, S., Agrillo, C., Dadda, M., & Bisazza, A. (2014). Do fish perceive illusory motion? Scientific reports, 4 (6443). doi:10.1038/srep06443
Bååth, R. , Seno, T. & Kitaoka, A. (2014). Cats and Illusory Motion. Psychology, 5, 1131-1134. doi: 10.4236/psych.2014.59125

2 opmerkingen:

  1. Leuk!

    Zo heb je mij ook weer iets geleerd.

    Mistige groet,

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Bedankt voor je reactie Rob!
      Fijne zondag nog :)

      Verwijderen