27 oktober 2013

Parasitisme of mutualisme?

Het zou niet misstaan in een horrorverhaal: plunderingen en verminkingen door een rivaliserende groep! Maar in Centraal- en Zuid Amerika gebeurt dit echt. Bij mieren dan weliswaar. Jarenlang worden Sericomyrmex amabilis mieren getiranniseerd door parasieten van de soort Megalomyrmex symmetochus. Hun voedselvoorraden worden geplunderd en hun koninginnen verminkt! Dat kan alleen maar nadelig zijn voor Sericomyrmex-mieren, toch?

Recent onderzoek laat echter zien dat er nog een andere kant aan dit verhaal zit: de parasieten beschermen de kolonie tegen nog vervelendere parasieten van de soort Gnamptogenys hartmani.
http://megalomyrmex.com/index.html
In nesten zonder Megalomyrmex-parasieten legt
zo'n 70% van de Sericomyrmex-mieren het loodje wanneer ze aangevallen worden door Gnamptogenys. Maar in nesten met Megalomyrmex-parasieten zijn het de Gnamptogenys die dood gaan, dankzij het gif dat door Megalomyrmex wordt uitgescheiden. Dit gif zorgt er ook nog eens voor dat Gnamptogenys elkaar gaan aanvallen in plaats van de andere mieren. Daarnaast is er ook sprake van een preventieve bescherming doordat Gnamptogenys liever nesten met de geur van Megalomyrmex overslaan.
Megalomyrmex-mieren zijn afhankelijk van hun gastkolonie dus hebben alle reden om hen te beschermen, immers: geen gastkolonie, geen voedsel.
 


De biologie kent 3 verschillende soorten van symbiose (samenleving). Bij parasitisme heeft 1 van de soorten voordeel terwijl het voor de andere soort nadelig is; denk bijvoorbeeld aan maretak die voedingsstoffen onttrekt aan de boom waarop het groeit. Bij mutualisme hebben beide soorten voordeel: poetsvisjes verwijderen parasieten en dode huidcellen van andere vissen, wat voor de poetsvisjes voedsel oplevert en de klanten een schoonmaakbeurt. En bij commensalisme heeft 1 van de soorten voordeel terwijl het voor de andere soort geen voor- of nadeel oplevert, zoals wanneer meeuwen een ploegende boer volgen om zich tegoed te doen aan wormen op het net omgeploegde land.

Het voorbeeld van de mieren laat zien dat iets dat op het eerste gezicht puur parasitisme lijkt, toch voordelen kan hebben!

Referenties:
http://news.sciencemag.org/plants-animals/2013/09/scienceshot-mercenary-ant-both-scourge-and-savior
Adams R.M.M. et al. (2013) Chemically armed mercenary ants protect fungus-farming societies, PNAS, doi: 
10.1073/pnas.1311654110