6 september 2013

Moordlustige en kannibalistische kids

Heb jij je broertje of zusje weleens de hersenen in willen slaan?
De meesten van ons zullen zich op zo'n moment hebben kunnen bedwingen, maar als je een drieteenmeeuw-kuikentje bent blijft het niet bij fantaseren: dan doe je er alles aan om broer of zus het nest uit te werken!
Drieteenmeeuw (Foto: Brian Anderson)

Je ramt genadeloos met je snavel op hem of haar in, je kleine broertje of zusje draait de kop weg in een submissieve houding, maar je gaat door! Drieteenmeeuwen broeden op rotswanden, dus na enkele verwoede pogingen tuimelt het kleine ding naar beneden. En dan hoef jij al het voedsel dat je ouders brengen niet meer te delen.

Siblicide is het mooie woord voor broeder-(of zuster-) moord en het komt vaker voor dan je denkt. Niet alleen jonge drieteenmeeuwen, maar bijvoorbeeld ook hyena's, arenden en koereigers maken soms hun broeders of zusters dood of -in het geval van tijgersalamanders- eten elkaar zelfs op. Zandtijgerhaaien zijn er zelfs nog vroeger bij: het oudste embryo eet in de baarmoeder al zijn kleine broertjes en zusjes op!

Op deze manier groeien alleen de sterkste jongen op en hoeven de ouders geen energie te verspillen aan nageslacht dat weinig kans heeft om te overleven. Siblicide komt dan ook voornamelijk voor in tijden van schaarste. Het overgebleven jong heeft geen concurrentie meer en kan zich al het voedsel toe-eigenen. Bij het voorbeeld van de kannibalistische haaien en salamanders heeft het nog een tweede voordeel: het eten van de andere embryo's of larven levert extra voedingsstoffen aan de winnaar. Kannibalistische kinderen zie je bijvoorbeeld ook bij de grote kaardespin terug, hoewel in dit geval niet een broer of zus maar de moeder het onderspit moet delven.

Een andere vorm van siblicide zien we bij de koekoek: een koekoekskuiken werpt andere kuikens en eieren het nest uit (waar ze vervolgens op de grond sterven) met het verschil dat het dan om pleegbroertjes en -zusjes van een andere vogelsoort gaat die zonder pardon het nest uit worden gewerkt. Heel vervelend voor de pleegouders, want die verspillen al hun energie aan een jong van een andere soort zonder hun eigen genen door te kunnen geven. Ze doen er dan ook alles aan om de kans op broedparasitisme te verkleinen, maar daarover in een ander blog meer...

Als de jongste van het gezin ben ik blij dat het er bij mensen vrediger aan toe gaat!


Filmpje van zandtijgerhaai embryo in actie:




7 opmerkingen:

  1. Heel interessant! ik zal ook geduldig wachten op de blog over broedparasitisme, want daar wil ik best wat meer over lezen :)

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Leuk dat je een berichtje achterlaat! Ik ben eerst nog even bezig met een ander onderwerp, maar dat blog over broedparasitisme komt er zeker ;)

      Verwijderen
  2. Dat filmpje zeg! Heftig om te zien, maar wel heel mooie beelden.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ja, bruut hè? Wel echt heel gaaf dat ze dat tegenwoordig zo mooi kunnen filmen.

      Verwijderen
  3. Weet je dat ik dat nooit geweten heb van die drieteenmeeuw Yvonne!!! Ik schrik er eigenlijk een beetje van maar het is dus echt zo. Weer wat bijgeleerd en hoe!
    Groetjes, Helma

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik heb het met eigen ogen gezien toen ik mee mocht helpen met onderzoek naar drieteenmeeuwtjes. Niet in het wild, maar in een experimentele opzet. Zo raar om die schattige pluizebolletjes te zien veranderen in een agressieve moordmachine! We lieten ze dan ook alleen tijdens gedragsobservaties bij elkaar, daana werden ze weer gescheiden omdat ze elkaar anders echt dood zouden maken :(

      Verwijderen
    2. Ik vind het wel heel leuk om dit te lezen in die zin dat ik weer wat geleerd heb. Ik ga er dan ook meer op letten :-)

      Verwijderen